Đầu tiên, cho phép người viết rào trước đón sau một chút, bài viết
dưới đây hoàn toàn là quan điểm cá nhân, dựa trên việc cố gắng thu thập,
phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin từ những gì người viết biết
và thấy. Người viết hoàn toàn không phải CEO của FPT, VCCorp, VTC hay
VNG để biết chiến lược của họ thực hiện thế nào?
Để trả lời câu hỏi, đâu là công ty Internet số 1 Việt Nam thì phải thống
nhất với nhau là dựa trên tiêu chí gì để nhìn nhận và đánh giá? Doanh
thu? Lợi nhuận? Số lượng người dùng hay traffic? Ở riêng trong bài viết
này, người viết chỉ dựa trên chiến lược và việc phù hợp của chiến lược
với xu hướng tương lai và tình hình hiện tại..
Như thông tin người viết được chia sẻ, số lượng người nghe nhạc trên
Youtube đã vượt qua nhaccuatui, nhacso, nhacvui và ZingMP3; số lượng và
chất lượng người dùng facebook chiến thắng tuyệt đối Zing Me; tìm kiếm
thì chắc chắn không ai qua được Google. Riêng về khoản tin tức thì
VnExpress của FPT đang là số 1, một sản phẩm hiếm hoi của Việt Nam.
Và có lẽ cũng chẳng cần phải kể thêm các lĩnh vực khác như Game online
(VNG), Thương mại điện tử (5 giay, rongbay, enbac, vatgia)... vì thị
trường online cục diện đã rõ ràng. Và theo người viết nhận định bây giờ
là thời của mobile và thị trường đanh cạnh tranh khốc liệt, giống như
chiến trường đang cực kỳ dữ dội, đầy tiếng súng trường, đại bác, bom B52
và chưa biết khi nào mới thôi đỏ lửa.
Tại sao cuộc chiến trên mobile lại quan trọng đến như vậy? Vì người viết
cho rằng nếu ai chiến thắng ở mảng mobile, sẽ có sức mạnh cực lớn để
thay đổi cục diến chiến trường trên Desktop.
Đầu tiên là VNG: Ngày hôm nay, VNG vừa hé lộ sản phẩm Zini, mà người
viết nghĩ là thay cho Zing LIVE đã chết từ trước đó (?). Có thể dự đoán
Zini là sản phẩm chiến lược và sống còn nhất của VNG trong cuộc chiến
khốc liệt này. Nếu như đích đến cuối cùng mà Zini hướng tới là trở thành
Weibo của Việt Nam.
Weibo là một sản phẩm mạng xã hội của nước láng giềng Trung Quốc. Có thể
coi như trang chủ của tất cả mọi người sử dụng Internet ở Trung Quốc.
Người ta vào Weibo để đọc thông tin nhiều hơn đọc báo chí chính thống.
Cuối năm 2012, Weibo có khoảng 400 triệu trong khi wechat có khoảng 200
triệu người sử dụng toàn cầu.
Tại sao người ta lại vào Weibo nhiều hơn vào các trang báo để đọc thông
tin? Tại vì Weibo là nơi mà người sử dụng có thể đọc được thông tin ở
mọi tờ báo chính thống, đồng thời đọc được thông tin từ hàng triệu thành
viên khác về chính chủ đề mà họ quan tâm. Một cách nhanh chóng, tức
thời, không kiểm duyệt và đa dạng.
Có thể hình dung một cách "không đúng đắn lắm" thì Weibo = vnexpress +
facebook + twitter + youtube (xét về mặt thông tin). Hay nói cách khác,
nếu ai sở hữu được một sản phẩm như Weibo thì sẽ trở thành công ty
Internet số 1 Việt Nam.
Để có được một sản phẩm như Weibo, công ty này cần có nguồn thông tin
tức thời từ các báo chính thống, đồng thời phải có cả nguồn thông tin
tức thời từ hàng triệu người sử dụng. Chẳng hạn như hiện tại, khi xảy ra
vụ hỏa hoạn ở nhà ông Phương khói lửa, chúng ta phải lên các báo như
VnExpress, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, VietnamNet... để tìm kiếm các
bài báo viết về ông Phương khói lửa. Sau đó, tiếp tục lên các mạng xã
hội như
Facebook, Twitter (ít người dùng ở Việt Nam), các diễn đàn tập
trung đông để "hóng" những ai đó đưa bài về ông Phương khói lửa. Tức là
thông tin đang toán loạn ở khắp nơi.
Nếu có một sản phẩm như Weibo, chúng ta chỉ cần truy cập một kênh như
kiểu #phương-khói-lửa để cập nhật mọi thông tin từ mọi nguồn đã nói ở
trên.
Và về khoản tổng hợp thông tin từ các báo chính thống, ở Việt Nam
có một công cụ đang làm việc đó cực kỳ lợi hại, nhanh và chính xác. Đó
là baomoi.com, hiện là đối tác chiến lược của VNG. Về khoản tổng hợp
thông tin từ các diễn đàn thì có nhiều công cụ của nhiều công ty như
vietbuzzad, noti5, clickz, boomerang, ORM, younet...Về khoản tổng hợp
thông tin từ các mạng xã hội thì... hầu như không có! Trong thực tế, các
công cụ tổng hợp thông tin kể trên đều có tính năng tracking dữ liệu
trên các mạng xã hội nhưng theo đánh giá của người viết thì rất tệ. Chưa
kể, trong trường hợp một trong số các công cụ này phát triển tới một
ngưỡng nhất định sẽ bị các mạng xã hội như twitter, facebook...block lại
không cho quét. Cho nên bị rơi vào tình thế "có cũng như không".
Noti5 thuộc sở hữu của ePi, đơn vị sở hữu baomoi.com. Cho nên có thể
thấy trong cuộc chiến chạy đua trở thành Weibo, thì VNG đang là đơn vị
có lợi thế lớn nhất khi vừa giải quyết được bài toán tổng hợp thông tin
từ báo chí, vừa giải quyết được bài toán tổng hợp thông tin từ các diễn
đàn. Họ chỉ thiếu duy nhất công cụ tổng hợp thông tin từ mạng xã hội.
Có lẽ việc phát triển Zing Me nằm trong chiến lược này của VNG. Nếu Zing
Me thành công (về cả mặt số lượng users và thói quen sản xuất content),
thì công nghệ data mining của ePi có thể được apply vô để hoàn thiện
ông cụ tổng hợp thông tin từ mạng xã hội. Nhưng thật tiếc, Zing Me có
thể được số lượng người dùng khủng nhưng không tạo ra được những nội
dung "có chất" như tập hợp người dùng Facebook. Nên có thể coi như đó
là một bước đi thất bại.
Nhưng VNG vẫn có cơ hội cực lớn với Zalo. Trên mặt trận mobile, VNG hoàn
toàn có thể biến Zalo trở thành một mạng xã hội, nơi người sử dụng có
thói quen chia sẻ thông tin như họ đã làm với tính năng "khoảnh khắc"
trong Wechat. Nếu thắng trong cuộc chiến này, Zalo có thể trở thành một
nguồn cung cấp thông tin không thua gì facebook. Và khi ấy VNG có thể
dùng công nghệ của ePi "chọc" vào Zalo để hoàn thiện công cụ cuối cùng.
Đến lúc ấy, Zini sẽ trở thành Weibo của Việt Nam. Nếu Zini thành Weibo
của Việt Nam thì Facebook rất có thể sẽ đi vào dĩ vãng (chưa kể tới việc
facebook có thể được vận động để chặn vì lý do kinh tế hay chính trị).
Nhìn theo hướng này, kể cả VTC, VCCorp hay FPT rõ ràng đều "không có
cửa". Cả 3 công ty lớn này đều chưa sở hữu trong tay một nền tảng ứng
dụng mobile nào khả dĩ đủ lớn để có thể biến thành một mạng xã hội
mobile.
VCCorp có một hệ sinh thái khá đa dạng và trù phú, có thể giải quyết bài
toán phát triển công cụ tổng hợp tin tức từ báo chí khá tốt nhưng chắc
còn lâu mới địch lại được công nghệ mà baomoi đã nghiên cứu và vận hành
từ đó đến nay. Dù rằng VCCorp vẫn còn "tàn dư" của công cụ search bamboo
cũng có thể xử lý data mining từ các nguồn báo chí giai đoạn trước.FPT
có VnExpress là "tờ báo tiếng Việt đông người đọc nhất" nhưng nếu chỉ
một mình VnExpress thôi thì không đủ. Mạng xã hội banbe đã tự động rút
lui trong cuộc chiến với Go, với Zing Me và Facebook. Hàng loạt sản phẩm
mobile thời hậu Visky như Vihuni, Vtalk, Violet... cũng đã trở nên vô
tác dụng chỉ vì một lý do chọn sai điểm rơi, ra đời quá sớm, đi trước
thời đại quá lâu nên đến bây giờ FPT hoàn toàn trắng tay trong trận
chiến mobile.
FPT chỉ còn duy nhất một cách để tham chiến là tìm sản phẩm thật ngon để
vung tiền ra mua lại. Nhưng ở Việt Nam, ngoài Zalo, KakaoTalk và Line
ra thì làm gì còn sản phẩm nào tốt nữa? Tapmee thì Không được; Timbox
cũng không có cửa. Chỉ có duy nhất một sản phẩm có cơ may bứt phá là
WALA.
Cuối năm 2012, một nhân vật cấp cao của FPT đã có ý định mua WALA nhưng
thất bại vì sản phẩm này đang được đầu tư của nhiều tên tuổi lớn trong
làng Internet. Có thể tạm coi ở cuộc chiến mobile, FPT không còn bất cứ
đường nào để nhảy vào tham chiến (ngoại trừ mua một sản phẩm hiện có của
nước ngoài).
Tuy nhiên, với tình hình chiến sự hiện thời, bản thân WALA cũng sẽ chết
dù làm bất cứ việc gì nếu không nhanh chóng kết hợp với một bên nào đó
sở hữu hệ sinh thái tin tức cực kỳ đa dạng. Xét về hình thái và phân mục
thông tin, người viết nghĩ WALA nên kết hợp với VCCorp, nguồn thông tin
đa dạng từ kenh14, soha, linkhay, afamily, cafebiz, autopro, socnhi,
dantri, nguoilaodong... đủ tạo thành một nguồn thông tin đủ mạnh khả dĩ
địch lại baomoi.com.
Nếu WALA kết hợp được với VCCorp thì cơ hội để trở thành Weibo cho sản
phẩm non trẻ này cũng khá thênh thang, WALA + VCCorp = Zini (Zalo + ePi
baomoi). Bài toán khi này chỉ còn quy về việc đơn vị nào có thể nhanh
chóng phát triển một cộng đồng sản xuất nội dung chất lượng?
VNG vừa phê duyệt cho Zalo một ngân sách khủng để mời gọi nhiều
influencer trên facebook tham gia sử dụng Zalo. Việc này ngoài vấn đề về
quảng cáo (theo người viết là không quan trọng) thì vấn đề tạo ra một
cộng đồng có thói quen sản xuất nội dung mới là lợi thế của Zalo. Người
viết nghĩ VNG cũng nên cân nhắc mua lại một cộng đồng hiện có rất phù
hợp với định hướng này là beat.vn
Tóm lại, bây giờ con át chủ bài của VNG chính là Zalo. Và VNG phải làm
mọi cách, đổ công, đổ sức, đổ tiền, đổ của vào để biến Zalo trở thành
một mạng xã hội tương tự như facebook, với hàng triệu người dùng (sắp
đạt được) có khả năng sản xuất nội dung (khó vô cùng tận). Khi họ làm
được điều này, các đối thủ như KakaoTalk hay LINE sẽ tự thua (Wechat thì
bị tẩy chay rồi nên người viết không nói).
Với tất cả thông tin như trênngười viết cho rằng VNG chính là
công ty Internet số 1 Việt Nam.
Nguyễn Ngọc Long